(ĐSTB) Những ngày qua, có thông tin về việc Quốc hội đang xem xét chấm dứt thực hiện đề án theo Nghị quyết số 16/2003/QH11 của Quốc hội về thí điểm tổ chức quản lý dạy nghề, giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện tại thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh, thành khác, thành phố Hồ Chí Minh sẽ đứng trước một áp lực rất lớn là giải quyết thế nào đối với những người còn ở lại trong các trường, trung tâm. Và, nếu chấm dứt chương trình, liệu thành phố sẽ đối mặt với một thực trạng về tệ nạn mua bán, hút chích ma túy, lây nhiễm HIV cùng các loại tội phạm liên quan bùng phát trở lại như thời điểm trước năm 2000? Ông Nguyễn Thành Tài, Phó chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân thành phố - người “chỉ huy trưởng chương trình phòng chống tội phạm của thành phố nhiều năm qua - đã có ý kiến về vấn đề này trong cuộc trao đổi với PV Báo CATP sáng 7-5-2008.

Đồng chí Nguyễn Thành Tài và nguyên Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa thăm các học viên học nghề

P.V: Thưa Phó chủ tịch, các địa phương khác “xin thôi” thực hiện đề án theo Nghị quyết 16/2003/QH11, nhiều chuyên gia  các ủy ban của Quốc hội, bộ ngành khác cũng đề nghị chấm dứt. Có phải đề án không mang lại hiệu quả?

ÔNG NGUYỄN THÀNH TÀI: Nếu đánh giá chương trình mà chỉ nhìn vào số người tái nghiện, số tiền bỏ ra để thực hiện là chưa ổn. Tôi chỉ nói đơn giản: thời điểm năm 1997-2000, tỉ lệ người nghiện ma túy tăng 95%. Năm 1997 thành phố có 8.300 người nghiện thì năm 2000 lên đến 16.200 người. Đến năm 2001, thành phố bắt đầu thực hiện chương trình ba giảm. Hàng loạt vụ án ma túy được phá, hàng trăm địa bàn phức tạp được chuyển hoá, người nghiện được đưa đi cai nghiện bắt buộc lên đến con số trên 30.000 người... Đến năm 2007, tổng số người nghiện được đưa đi cai còn chưa đến 1.000 người, cho thấy đã giảm hẳn. Trong quá trình từ năm 2000 đến nay, tội phạm hình sự giảm rõ rệt qua từng năm. Riêng tội phạm ma túy năm 2000 có 3.728 vụ thì năm 2007 chỉ còn 984 vụ, giảm 74,73% số vụ và 72% số bị can. Tội phạm ma túy không còn hoạt động công khai, táo bạo như trước. Nếu lúc đó, chúng ta không tìm biện pháp, bắt tay làm ngay thì người nghiện và tụ điểm ma túy tràn ngập khắp nơi, người chết vì nghiện, AIDS cũng rất nhiều... Môi trường sống, bộ mặt thành phố như thế làm sao người dân an tâm ra đường, kêu gọi đầu tư nước ngoài, thu hút khách du lịch sẽ gặp không ít khó khăn?

Về mặt xã hội, chương trình đã xoá đi được hàng vạn bi kịch trong gia đình có con em nghiện ma túy đang chết dần chết mòn. Nay con em họ thoát khỏi lưỡi hái tử thần, đã mạnh khoẻ trở lại, sống vui vẻ, có sức khoẻ để lao động. Con số này liệu có tính được bằng tiền?

- Nhưng có ý kiến cho rằng chi ra 1.222 tỉ đồng là lãng phí?

- Đúng là có ý kiến đặt vấn đề như thế. Nhưng số tiền đó bao gồm cả xây dựng cơ sở hạ tầng: đường, điện, trường học, bệnh viện tại các địa phương nơi các trường trú đóng, góp phần hỗ trợ cải thiện đời sống cho đồng bào nghèo ở những địa phương đó (Nhân đây tôi cũng xin được bày tỏ lòng biết ơn đối với cấp ủy, chính quyền, mặt trận và các tầng lớp đồng bào của những địa phương đã giúp đỡ, chi viện chí tình cho thành phố) cho việc đầu tư hàng trăm hécta cao su, điều, cà phê, cây ăn trái, hoa màu... Cùng với hạ tầng các trung tâm, trường đang được sắp xếp lại để sử dụng hợp lý, chuyển một số sang liên kết với các công ty, hợp tác xã thương mại của thành phố để sản xuất, chăn nuôi, trồng rau, quả, cây công nghiệp nhằm khai thác, sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất đã được đầu tư. Và từ đề án, từ nguồn kinh phí trên, những năm qua, chúng ta còn thu hút, đào tạo được đội ngũ cán bộ trẻ tâm huyết, dấn thân, xung kích giải quyết các vấn đề xã hội của thành phố.

Riêng đối với 13.000 người đã được trở về, qua khảo sát, 70% có công ăn việc làm, có thu nhập. Để tạo việc làm cho từng ấy người thì liệu có lãng phí như một vài ý kiến đưa ra? Một điều quan trọng, tôi muốn nhấn mạnh: Nếu theo phân tích của Công an TPHCM, tỉ lệ gia tăng người nghiện từ năm 1997-2000 là 95%, nếu chúng ta không thực hiện biện pháp như đề án thì đến nay có hàng trăm ngàn người nghiện chứ không phải chỉ 30.000 người. Trung bình mỗi tháng 30 người nghiện gây ra một vụ phạm pháp hình sự thì cả thành phố sẽ xảy ra số vụ phạm pháp hình sự cao hơn đỉnh cao mỗi năm trong giai đoạn 1995-2000 (14.000 vụ). Nếu như thế thì chi phí bỏ ra để đấu tranh, xử lý, giải quyết các vấn đề xã hội liên quan đến phạm pháp còn cao hơn nhiều số tiền trên.

- Như vậy, nếu Quốc hội quyết định chấm dứt thí điểm đề án thì thành phố sẽ giải quyết tình trạng người nghiện hiện nay trong các trường và trung tâm ra sao, thưa ông?

Các học viên Trường Giáo dưỡng 3 đang học sửa xe gắn máy

- Nếu tháng 8-2008 tới Quốc hội cho dừng thực hiện đề án mà chưa có Luật Phòng chống ma túy sửa đổi  thì các địa phương khác nên dừng, còn thành phố vẫn phải kiến nghị cho tiếp tục thực hiện đề án đối với những đối tượng vẫn đang tập trung học tập, giáo dục tại các cơ sở hiện nay. Vấn đề lâu dài là nên luật hóa theo hướng đa dạng hoá tính chất, hình thức và thời gian cai nghiện, có cai nghiện bắt buộc, cai nghiện tự nguyện; có cai nghiện tập trung, có cai nghiện tại cộng đồng tùy theo hoàn cảnh, đặc điểm đối tượng mà áp dụng; và có thời gian sau cai cho số đối tượng nghiện lâu, tái nghiện nhiều lần, không có nghề nghiệp, và phải thực hiện tập trung, chứ không nên áp dụng biện pháp sau cai tại cộng đồng.

- Xin cảm ơn ông.